ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΣ
Σπίλοι – Καρκίνος Δέρματος
Ο καρκίνος του δέρματος αποτελεί έναν από τους συχνότερους τύπους καρκίνου και μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, με συχνότερη συχνότητα εμφάνισης σε άτομα 40-60 ετών. Σημαντικούς παράγοντες κινδύνου αποτελούν η μακροχρόνια έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία (συμπεριλαμβανομένης και της τεχνητής ακτινοβολίας solarium), ο ανοιχτός τύπος δέρματος, η ύπαρξη πολλαπλών και άτυπων σπίλων, η κληρονομικότητα και η ανοσοανεπάρκεια. Η αποφυγή έκθεσης στον ήλιο, η ηλιοπροστασία (αντιηλιακές κρέμες, προστατευτικά ενδύματα/καπέλα) καθώς και η ετήσια παρακολούθηση από ειδικό δερματολόγο αποτελούν σημαντικά προληπτικά μέτρα που στοχεύουν στην αποφυγή εκδήλωσης και την έγκαιρη διάγνωση του δερματικού καρκίνου. Οι συχνότεροι τύποι καρκίνου του δέρματος είναι το βασικοκυτταρικό επιθηλίωμα, το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα και το μελάνωμα.
Βασικοκυτταρικό Επιθηλίωμα
Το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα είναι η πιο συχνή και τη λιγότερο επικίνδυνη μορφή καρκίνου του δέρματος.
Αναπτύσσεται αργά και εξαιρετικά σπάνια δίνει μεταστάσεις. Παρόλα αυτά θα πρέπει να αντιμετωπίζεται καθώς μπορεί να επεκταθεί τοπικά καταστέφοντας ιστούς σε μεγάλο βάθος. Σχετίζεται με τη μακροχρόνια έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία και γι αυτό εντοπίζεται κατά κανόνα σε φωτοεκτειθέμενες περιοχές.
Η πιο συνηθισμένη του μορφή είναι μια ερυθρή βλατίδα ή μια βλάβη που δεν επουλώνεται. Άτομα που έχουν εμφανίσει βασικοκυτταρικό επιθηλίωμα παρουσιάζουν 50% πιθανότητα να εμφανίσουν και άλλο μέσα στην πενταετία, γι αυτό θα πρέπει να παρακολουθούνται τακτικά από ειδικό δερματολόγο.
Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα
Το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα του δέρματος είναι ένας κακοήθης όγκος που στην πληθώρα των περιπτώσεων μπορεί να αντιμετωπιστεί επιτυχώς, παρόλα αυτά ενέχει μεγαλύτερο κίνδυνο από το βασικοκυτταρικό επιθηλίωμα εμφάνισης μεταστάσεων, ιδιαίτερα στους επιχώριους λεμφαδένες.
Συνήθως εμφανίζεται σε φωτοεκτειθέμενες περιοχές (πρόσωπο, χείλη, χέρια) υπό μορφή εξελκωμένων οζιδίων, ενώ μπορεί να εμφανιστεί και σε περιοχές που είχαν υποστεί ηλιακό έγκαυμα ή που είχαν ακτινοβοληθεί.
Συνήθως, στην περιοχή εμφάνισης των ακανθοκυτταρικών καρκινωμάτων προϋπάρχουν προκαρκινικές αλλοιώσεις (π.χ. ακτινικές υπερκερατώσεις, λευκοπλακία) που αν αφεθούν χωρίς θεραπεία μπορεί να οδηγήσουν στην ανάπτυξη διηθητικού ακανθοκυτταρικού καρκινώματος.
Μελάνωμα
Το μελάνωμα αποτελεί την επιθετικότερη μορφή καρκίνου του δέρματος. Παρόλα αυτά, όταν διαγνωστεί έγκαιρα, παρουσιάζει σημαντικά ποσοστά ίασης. Μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος και να αναπτυχθεί με διάφορους τρόπους. Ενίοτε επεκτείνεται κάθετα σε βάθος ενώ άλλες φορές αναπτύσσεται οριζόντια και επιφανειακά. Ανάλογα με τη μορφή ανάπτυξης και την εντόπιση διακρίνεται στους παρακάτω τύπους: οζώδες, επιφανειακώς επεκτεινόμενο, κακοήθη φακή, μελάνωμα των άκρων.
Άτομα με οικογενειακό ιστορικό μελανώματος και άτομα με πολλαπλούς ή/και άτυπους σπίλους εμφανίζουν μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης μελανώματος, είτε de novo, είτε σε έδαφος άτυπου σπίλου ή μεγάλου συγγενούς σπίλου. Επομένως θα πρέπει να εξετάζονται τακτικά από ειδικό δερματολόγο μέσω κλινικής εξέτασης και δερματοσκόπησης. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η αυτοεξέταση των σπίλων από το ίδιο το άτομο για τυχόν αλλαγές στα παρακάτω χαρακτηριστικά (κανόνας «ABCDE»): Α=ασυμμετρία (asymmetry), B=όριο (border), C= χρώμα (color), D=διάμετρος (diameter), E=εξέλιξη (evolution).
Η θεραπεία του μελανώματος έγκειται στην πλήρη χειρουργική αφαίρεσή του με ασφαλή όρια, ενώ αναλόγως του σταδίου του, μπορεί να είναι απαραίτητη η εξέταση του λεμφαδένα φρουρού ή και η χορήγηση συστηματικής θεραπείας, σε συνεργασία με τους θεράποντες ογκολόγους. Σε κάθε περίπτωση, είναι ιδιαίτερα σημαντική η τακτική δερματολογική εξέταση για την πρώιμη διάγνωση υποτροπής ή κάποιου άλλου δερματικού καρκίνου.
Δερματοσκόπηση - Χαρτογράφηση Σπίλων
Ο έλεγχος των σπίλων μέσω της κλινικής εξέτασης και της δερματοσκόπησης αποτελεί μια βασική εξέταση πρόληψης του καρκίνου του δέρματος. Η δερματοσκόπηση αποτελεί μια μη επεμβατική διαγνωστική τεχνική που βασίζεται στην ανάλυση της μορφολογίας δερματικών βλαβών μέσω ενός ειδικού φακού. Ετσι, μπορούν να διακριθούν με μεγαλύτερη ακρίβεια οι βλάβες που χρειάζονται χειρουργική αφαίρεση και να γίνει καταγραφή άτυπων αλλοιώσεων που απαιτούν στενή παρακολούθηση. Κατά τη χαρτογράφηση σπίλων, οι δερματοσκοπικές εικόνες καταγράφονται και αντιστοιχούνται με τις κλινικές εικόνες, ώστε να είναι εφικτή η παρακολούθησή τους ανά τακτά χρονικά διαστήματα για την έγκαιρη ανίχνευση τυχών αλλαγών, ιδιαίτερα σε άτομα με πολλαπλούς και άτυπους σπίλους.